აღსდგება თუ არა კონსტიტუციური წესრიგი?

2008 წლის აგვისტოში ხელისუფლებამ ‘კონსტიტუციური წესრიგის აღსადგენად’ ცხინვალის მასირებული დაბომბვა წამოიწყო.  ეს იყო ამ ხელისუფლების უმძიმესი დანაშაულებრივი შეცდომა. ეს დანაშაულია ალბათ ის ერთ–ერთი უმთავრესი, რითაც პირველ რიგში შევა ისტორიაში მიხეილ სააკაშვილის და ნაციონალური მოძრაობის ეპოქა.

აფხაზეთთან და სამხრეთ ოსეთთან კონფლიქტების მშვიდობიან მოგვარებას ალტერნატივა არასდროს ჰქონია. ჩვენსავე განვითარების ინტერესებს რომ თავი გავანებოთ, ამას ითხოვდა და ითხოვს დასავლეთიც. ითხოვდა ომამდეც – თუმცა ამას ჩვენი საინფორმაციო საშუალებები უმალავდნენ და უმალავენ მოსახლეობას. ნატოში გაწევრიანების მთავარ წინაპირობად ნატოს წევრი ევროპული ქვეყნების ლიდერები ყოველთვის სწორედ კონფლიქტებისა და რუსეთთან ურთიერთობის მშვიდობიან მოგვარებას აყენებდენ. ამ პირობებში პოლიტიკური სიბეცით, არაკომპეტენტურობით და უმწიფარობით გამოწვეული ავანტიურა, პუტინის რეჟიმის ინტერესებზე მუშაობა და ცხინვალზე ფართომასშტბიანი სამხედრო ოპერაციის დაგეგმვა იყო უმძიმესი დარტყმა ქვეყნის პერსპექტივისთვის, დასავლური ორიენტაციის უარყოფა, აფხაზებთან და ოსებთან ურთიერთობის საფუძვლების მოშლა, კონფლიქტის მოგვარების გაურკვეველი დროით გადავადება.

ის, რაც სამხრეთ ოსეთში ‘კონსტიტუციური წესრიგის აღდგენის’ ნაცვლად უნდა გაკეთებულიყო, იყო და არის:

კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება საქართველოს იმ ტერიტორიაზე, რომელსაც ხელისუფლება აკონტროლებდა და აკონტროლებს.

როგორიც არ უნდა იყოს ქვეყანა რეალურად დღეს, ის უნდა ისწრაფოდეს იყოს ისეთი, როგორიც კონსტიტუციით დაადგინა ხალხმა. კონსტიტუციურად საქართველო – დემოკრატიული და სოციალური სახელმწიფოა. და არა ბაზარი, არა ჯუნგლები, რომლად გადაქცევასაც ცდილობს ხელისუფლება ბოლო 9 წლის მანძილზე.

მხოლოდ ამ – საზოგადოების მიერ კონსტიტუციით განსაზღვრული წესრიგის დამყარებას – ქვეყანაში დემოკრატიის დამკვიდრებას და გაღრმავებას, სოციალური სახელმწიფოს მშენებლობას, ქვეყნის თითოეული მოქალაქის კეთილდღეობას, ჯანდაცვის, განათლების სისტემების ხელმისაწვდომობას, განვითარებულ ეკონომიკას, თავისუფალ სასამართლოს, სრულფასოვან კულტურულ პროცესებს, რაც მთავარია – ჩვენი განვითარების უმთავრეს პირობად – მშვიდობის აღიარებას შეუძლია უზრუნველყოს არა მხოლოდ საქართველოს ხელისუფლების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ადამიანთა სიცოცხლის ხარისხის ზრდა, არამედ: მოხსნას შიშისა და გაუცხოების, უნდობლობის ფაქტორები ოსებთან და აფხაზებთან ურთიერთობისას, შექმნას საფუძვლები ადამიანთა შორის საერთო ინტერესებზე დაფუძნებული სავაჭრო–ეკონომიკური, შემოქმედებითი, სახალხო დიპლომატიური ურთიერთობებისათვის, და შეამზადოს ნიადაგი ეროვნული ერთობის აღსადგენად.

გრძელია თუ მოკლე ეს გზა, რთულია თუ მარტივი – ეს არის ერთადერთი გზა.

ბოლო დღეებში გააქტიურებული სახელისუფლებო ისტერიკა, ხმამაღალი ყვირილი, რომლითაც ძალაუფლების მპყრობელნი საკუთარი ბრალეულობის გადაფარვას ცდილობენ, ირაციონალური განწყობებისა და ფსიქოლოგიური ტერორის დამკვიდრება იმით, რომ ყველა განსხვავებული აზრი – სამშობლოს ღალატად გამოცხადდეს –  კიდევ ერთხელ, მკაფიოდ და გასაგებად ცხადყოფს ყველასათვის, ვისთვისაც არსებობს უფრო მაღალი მიზნები, ვიდრე ძალაუფლების და პრივილეგიების შენარჩუნებაა:

არსებულ რეჟიმს არ სურს და არ შეუძლია ქვეყნის კეთილდღეობის, განვითარებისა და მთლიანობის ინტერესების შესაბამისად მოქმედება. დღეს საქართველოს პოლიტიკური ხელისუფლების სათვეში იმყოფება ადამიანთა ჯგუფი, რომელიც სრულიად შეუსაბამოა იმასთან, რასაც ჰქვია კონსტიტუცია – საზოგადოების შეთანხმება თავისუფლების, კეთილდღეობისა და განვითარებისათვის. 

ქსენოფობია – მიშიზმია

ვინც ქართულ პოლიტიკურ სივრცეში ჰომოფობიასა და ქსენოფობიაზე, ადამიანის ღირსების დამამცირებელ ქცევაზე ლაპარაკობს – არ დაგავიწყდეთ, რომ ჩვენ პოლიტიკურ რეალობაში ეს ყველაფერი, ასევე ქცევისა და მეტყველების  უხამსი, მდარე და უგემოვნო სტილი დაამკვიდა მიხეილ სააკაშვილმა.

ქსენოფობების და ა.შ. ნაკლებობა პოსტსაბჭოთა სივრცეში არასდროს ყოფილა, მაგრამ გამსახურდიას დროს ეს არ გამხდარა ჩვენი ‘მიჩვეული’ ყოველდღიურობა, შევარდნაძეს კი ასეთი სიმდაბლე არასდროს უკადრია.

სწორედ პრეზიდენტის – ქვეყნის უმაღლესი პოლიტიკური პირის მიერ: 

ასლან აბაშიძის ‘ასლან იბრაგიმის ძე აბაშიზედ’ მოხსენიებით – დამცირების მიზნით, რათა მისი არაქართული ან არამართმადიდებლური წარმომავლობისთვის გაესვა ხაზი და ანტითურქული განწყობები გაეღვივებინა, 

ტელეეთერით ირინა სარიშვილისთვის ‘კახპას’ წოდებით, 

‘ზანგების’ დამამცირებელ  ეპითეტებად მოხსენიებით, 

ყველანაირი, მათ შორის, ზრდილობის პრეზუმფცის დარღვევით არასრულწლოვანი ბავშვისთვის ‘ხულიგნის’ წოდებით და დამცირებით, 

მისდამი ოპოზიციურად განწყობილი სტუდენტებისათვის ‘ოროსნების’ ძახილით, 

‘ჩარეცხილებით’ და ა.შ. – იქცა ქსენოფობია და პოლიტიკური კულტურის სიმდაბლე საზოგადოებრივ პრობლემად.

აღარაფერს ვამბობ მანტრასავით ამაყად სამეორებელ ანტირუსულ გამოთქმებზე, მისი მინისტრების და სხვა ხელისუფალთა სხვა 'მარგალიტებზე', რომლებიც ყველას გვახსოვს , მიუხედავად იმისა, რომ ეს ყველაფერი რაღაც მანქანებით საერთოდ გაქრა youtube-დან

სწორედ ამიტომ მიმაჩნია ჰომოფობია და ქსენოფობია – ‘მიშიზმის’ ნაირსახეობად. სწორედ ამიტომ ვფიქრობ, რომ როცა ვინმე სხვას რელიგიური, ორიენტაციის, ეთნიკური ან სხვა რამ ნიშნით შეურაცხყოფს – ამ ხელისუფლებას, მის ლოგიკას ემსახურება. და იმედი მაქვს რომ მალე საზოგადოება, და ახალი ხელისუფლება მათ შორის, გათავისუფლდება მიშიზმის ამ ფორმისაგან

სტიპენდიების შესახებ

ეს ტექსტი ოთხი წლის წინ, ჩემი რექტორის მრჩევლად მუშაობისას სამხატვრო აკადემიის წარმომადგენლობითი საბჭოსადმი მიმართვას წარმოადგენს, და აკადემიაში სტიპენდიების გაცემის წესის შეცვლის შესახებაა. ამავე დროს, ამ იდეის განხორციელება შესაძლოა გამხდარიყო გადაწყვეტილების მიღების პროცესში სტუდენტური მონაწილეობის მნიშვნელოვანი პრეცედენტი.

რა თქმა უნდა, სერიოზული განხილვის საგნადაც არ გამხდარა – საბჭოზე წაიკითხეს, თქვეს, რომ რაინდული (!) წინადადებაა, მაგრამ... მხარი არ დაუჭირეს, და არც ჩემი არგუმენტების მოსმენით შეუწუხებიათ თავი.

ეს ტექსტი გადამწყვეტი ფაქტორი არ ყოფილა (გაცილებით სერიოზული მიზეზებიც იყო), მაგრამ ერთ–ერთი ფაქტორი კი იყო, რომ ბოლოს და ბოლოს, მსგავსი იდეებისათვის ‘ბოლშევიზმისა’ და ‘რექტორთან კონცეპტუალური შეუთავსებლობის’ ბრალდებით სამსახურიდან გავეთავისუფლებინე. იმიტომ ვაქვეყნებ, რომ ეს იდეა დღესაც, უფრო სწორად – ხვალ ასაშენებელი განათლების სისტემისთვისაც აქტუალური მგონია.

მიმართვა სამხატვრო აკადემიის წარმომადგენლობით საბჭოს

ამ მიმართვის მიზანია შემოგთავაზოთ სასწავლო (სტუდენტური) სტიპენდიების განაწილების სოციალურად სამართლიანი პრინციპის შესახებ მოსაზრების განხილვა.

მოგეხსენებათ, ტრადიციულად სტუდენტური სტიპენდიების გაცემის საფუძველს წარმოადგენს სწავლის ხარისხის შეფასება – სტიპენდიას სტუდენტები აკადემიური მოსწრების მიხედვით იღებენ, ან არ იღებენ.

გარდა აკადემიის მიერ დაწესებულისა, დღეისათვის არსებობს პრეზიდენტის სტიპენდიაც, რომელიც განსაკუთრებით წარჩინებულ სტუდენტებს ენიჭებათ. მაღალი აკადემიური მოსწრების ამგვარი წახალისება უდავოდ მნიშვნელოვანი სტიმულია ყველასათვის და საბოლოო შედეგის თვალსარისით, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს სწავლის ზოგად ხარისხზე.

სამომავლოდ ასევე შესაძლებელია მრავალ ქვეყანაში არსებული პრაქტიკის წარმოდგენაც, როდესაც სტიპენდიებს საკუთარი განვითარების ინტერესებიდან გამომდინარე სხვა ჯგუფები თუ ადამიანებიც აწესებენ – კერძო პირები (მაგ. ბიზნესმენები, ფილანტროპები), კორპორაციები, ფონდები, პროფესიული კავშირები და ა.შ.

ყველა ამ შემთხვევაში სტიპენდიების გაცემას სტუდენტთა აკადემიური მოსწრება უდევს საფუძვლად.

აღსანიშნავია, რომ პრეზიდენტის სტიპენდიაზე წარსადგენ სტუდენტებს თავად სასწავლებელი გამოავლენს. რამდენადაც აკადემია სახელმწიფო საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, სწავლის ხარისხის შეფასების მისი კრიტერიუმები არ შეიძლება განსხვავდებოდეს განათლების სახელმწიფო პოლიტიკის კრიტერიუმებისაგან.

ცხადია, მაღალი აკადემიური მოსწრების ჩვენებას სტუდენტის მხრიდან დიდი შრომა ესაჭიროება, რაც თავის მხრივ, სამუშაო პირობებით უზრუნველყოფას მოითხოვს. თავად მაღალი აკადემიური მოსწრების ფაქტი ცხადყოფს, რომ ის სტუდენტები, ვინც კარგად სწავლობენ, მეტ-ნაკლებად უზრუნველყოფილი არიან ამგვარი პირობების აუცილებელი მინიმუმით.

მაგრამ ყველა ჩვენგანისათვის ასევე ნაცნობი ემპირიული გამოცდილების თანახმად, არიან სტუდენტები, რომლებიც მაღალ აკადემიურ მოსწრებას მხოლოდ იმის გამო ვერ აღწევენ, რომ სათანადო სასწავლო თუ ყოფითი პირობები არ გააჩნიათ. ცხადია, რომ ნიჭის, უნარებისა და მონდომების თანაბრობის პირობებში ის სტუდენტი აჩვენებს უკეთეს შედეგს, რომელსაც მეტი თავისუფალი დრო, მატერიალური სახსარი, სამუშაო გარემო აქვს თვითგანვითარებისათვის, ხოლო ის, ვისაც საყოფაცხოვრებო, სამუშაო მასალის შესაძენი თუ ჯანმრთელობის უზრუნველყოფისათვის საჭირო ფინანსების ძიებაში საკუთარი დროის და ძალისხმევის გაყოფა უწევს ამ სახსრების მოსაპოვებლად, ვერასდროს შეძლებს იგივე შედეგის ჩვენებას.

ამიტომ, მიგვაჩნია, რომ სახელმწიფოებრივი, სოციალური, უბრალოდ ადამიანური სამართლიანობის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია, აკადემიური მოსწრებისათვის დაჯილდოების უკვე არსებული პრაქტიკის გარდა, სტიპენდიები მიეცეს მათაც, ვისაც იგი სწავლისა და განვითარების ხელსაყრელი პირობების უზრუნველსაყოფად უკიდურესად ესაჭიროება.

სხვაგვარად რომ ვთქვათ, კრიტერიუმი – სწავლის მაღალი ხარისხი უცვლელი რჩება, იცვლება მხოლოდ აქცენტი – ფულს ვაძლევთ არა მხოლოდ მას, ვინც უკვე კარგად სწავლობს, არამედ მასაც, ვისაც ეს ფული სწორედ უკეთ სწავლისთვის სჭირდება.

მნიშვნელოვანი საკითხია, როგორ უნდა მოხდეს ამ კატეგორიის სტუდენტთა განსაზღვრა. მიუხედავად ზოგიერთი ტექნიკური ხასიათის პრობლემის შესაძლებლობისა, მიმაჩნია, რომ საუკეთესო გზა იქნებოდა, ამის განსაზღვრა სწორედ სტუდენტებისათვის მიგვენდო - ვფიქრობ, რომ ყოველი მათგანის მიერ ფარული კენჭისყრით გამოვლენილი გადაწყვეტილება კანდიდატების შესახებ საბოლოოდ ყველასთვის მისაღები იქნება. თუმცა შეიძლება სტიპენდიატის გამოვლენის ამგვარი  მეთოდი მხოლოდ დამხმარე საშუალება იყოს იმ პირებისათვის, ვისაც საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება ექნება. ნებისმიერ შემთხვევაში სტუდენტთა ჩართულობა და მონაწილეობა ამ პროცესში აუცილებლად მიგვაჩნია.

გთავაზობთ შეიქმნას მცირე სამუშაო ჯგუფი, რომელიც დისკუსიის პირობებში ჩამოაყალიბებს პოზიციებს წინადადებასთან დაკავშირებით და პრინციპული მხარდაჭერის შემთხვევაში, დეტალურად განსაზღვრავს მისი განხორციელების გზებს.

04/08/2008

დავალება სავლესთვის

ივანე მერაბიშვილი

თუ ვინმეს ჰგონია, რომ უმუშევრობა, განადგურებული ჯადაცვის, განათლების სიტემა და ა.შ. ჩვენთან - ცუდი მენეჯმენტის შედეგია, და გამოსავალი კარგი მენეჯერია - ჩემი აზრით, ძალიან ღრმა გაუგებრობაში იმყოფება. ის, რასაც აკეთებდა ივანე მერაბიშვილი აქამდე - რეპრესიული აპარატით 'ბრძოლა' ქვეყნის წინაშე მდგარ პრობლემებთან, ციხეების გავსება რეკორდულ მაჩვენებლებამდე, შიშის და ტერორის დამკვიდრება, ყველაზე მაღალი რანგის ყველაზე მძიმე დამნაშავეებზე ხელის დაფარება - არის იმ პოლიტიკის უმთავრესი ნაწილი, მეტიც - როგორც პრეზიდენტი იტყოდა,’ ხერხემალი’, რომელსაც არსებული ნეოლიბერალური ხელისუფლება განახორციელებს. ეს პოლიტიკა 'ნულოვან ტოლერანტობას' უცხადებს წვრილმან დანაშაულს, მაგ. მრავალშვილიან მამას რამოდენიმე წლით ციხეში გამოამწყვდევს 2 კილო ალუმინის მოპარვისთვის, და არაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ იგი იძულებული არ გახდეს დამშეული შვილების გამოსაკვებად უკანასკნელ გზას მიმართოს - იქურდოს. ეს პოლიტიკა მარიხუანას მოწევისათვის ციხეში ალპობს და სახლ-კარს აყიდვინებს ადამიანს, და არაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ თვითრეალიზაციის შეუძლებლობით გამოწვეული დათრგუნულობისა და სტრესების გამო იმ ახალგაზრდებმა, ვინც საზღვარგარეთ გაღწევა ვერ მოახერხეს, გამოსავალი ნარკოტიკებში არ ეძებონ.

რაულ იუსუპოვი

ის ანტიადამიანური პოლიტიკა, რასაც ხელისუფლება ახორციელებს დღემდე, შეუძლებელია მეტ-ნაკლებად დემოკრატიულ ქვეყანაში, და შესაძლებელია მხოლოდ იქ,  სადაც მედია კონტროლდება, მშრომელთა უფლებები ფეხქვეშაა გათელილი, სტუდენტობა - შემოსავლის წყაროდ და სისტემის მომავალ რობოტებად განიხილება, შედეგად კი ბანკების და დეველოპერული-სამშენებლო ფირმების, ჯანდაცვის-ფარმაცევტული-სადაზღვევო-სამშენებლო ერთობლივი 'ბიზნესის' ხელმძღვანელები - ათასობით ადამიანის მოტყუებით, ჯანმრთელობის განადგურებით და ქონების წართმევით საარაკოდ მდიდრდებიან,  ერთი მუჭა ელიტის წარმომადგენლები - სოფლის მეურნეობისა და ინდუსტრიის შეგნებული და მიზანმიმართული განადაგურების და მისი იმპორტით ჩანაცვლების ხარჯზე აგროვებენ მილიონებს, სახელისუფლებო ელიტა საკუთარი თავისთვის  მაღალი ხელფასებისა და უფრო მაღალი პრემიების დანიშვნით - კორუფციის ლეგალიზებით აგროვებს ქონებას, და ა.შ.

და ამ ვითარების შესანარჩუნებლად საჭიროა რეპრესიული აპარატი, რომელიც ტერორით ალაგმავს პროტესტს, რომელიც ქუჩაში გასვლამდე - გვირგვლიანს, ვაზაგაშვილს,  ჟვანიას, იუსუპოვს, 7 ნოემბრის და 26 მაისის დარბევებს  და ა.შ. გაახსენებს თითოეულ ადამიანს.

და ამ - რეჟიმისათვის ყველაზე საპასუხისმგებლო ფუნქციას დღემდე ასრულებდა ივანე მერაბიშვილი.

დღეს მას დაევალა ამ რეჟიმის დიამეტრალურად საპირისპირო პოლიტიკა განახორციელოს, პოლიტიკა, რომელიც შეუძლებელია ადამიანთა შორის სოლიდარობის, სოფლის მეურნეობისა და ინდუსტიის განვითარების, ცოდნაზე დაფუძნებული ეკონომიკის, პროგრესული საგადასახადო პოლიტიკის, პრინციპულად სხვაგვარი საგარეო ურთიერთობების, ადამიანის უფლებათა დაცვის, თავისუფალი მედია-სივრცის  - მოკლედ, იმ ყველაფრის გარეშე, რის გასანადგურებლადაც დღემდე იბრძოდა მერაბიშვილი დანარჩენ ხელისუფლებასთან მეტად, მაგრამ - უფრო მეტი თავგამოდებით.

მოკლედ, სავლეს დაევალა გადაიქცეს პავლედ.

სავლემ ჩვეული თავმდაბლობით მიიღო დავალება, და როგორც ჩანს, უკვე ბეჯითად შეუდგა შინაგან ტრანსფორმაციას. ხალხი გაოცებამ, ზოგი - აღფრთოვანებამაც კი მოიცვა...

მაგრამ ასეთი გარდაქმნები შეკვეთით არ ხდება. იმის შიშს, რომ ძალაუფლებას დაკარგავს, შეუძლია ადამიანი უფრო ვერაგი, მზაკვარი და ულმობელი გახადოს, მაგრამ არ შეუძლია შინაგანად გარდაქმნას იგი. ამოცანა, რომელიც ჩვენ წინაშე დგას, არაა ‘მორიგი ამოცანა’, მით უმეტეს, ‘უკეთ გასაკეთებელი საქმე’. ეს უპირველეს ყოვლისა, პრინციპულად სხვაგვარი აზროვნებაა, რომელიც ადმინისტრაციული დირექტივებით ვერასოდეს მიიღწევა. დღეს ქართული საზოგადოების ამოცანაა არა სახელების და გვარების - მათ შორის, სააკაშვილის შეცვლა - ივანიშვილით (რომელმაც თავის წვლილი შეიტანა ‘მერაბიშვილის მითოსის’ დამკვიდრებაში), არამედ - პოლიტიკური ლოგიკის რადიკალური განახლება, პოზიტიური ალტერნატივის შექმნა, პრინციპულად სხვა კურსით სვლა.

26 მაისის დარბევა

მაგრამ, როგორც პოლ ვალერი იტყოდა, მითი არის ის, რაც კარგად დაკვირვებისას - თოვლივით დნება. და ვინც კარგად აკვირდება სიტუაციას, მან იცის - ხელისუფლების ეს ნაბიჯი მის მიერ ბოლო 10 წლის განმავლობაში დამკვიდრებულ სტილს სრულად შეესაბამება, და ძალზე უკვირს, რატომ მიიღეს იგი სიურპრიზად. ახსოვს ათობით სხვა მოხსნა თუ დანიშვნა. და ამის შედეგებსაც ყოველ ფეხის ნაბიჯზე ხედავს. დაკვირვებულ ადამიანს მხოლოდ გულწრფელი თანაგრძნობის გამოხატვა შემუძლია მათ მიმართ, ვინც წამით მაინც დაიჯერა, რომ რაიმე პრინციპულად ახალი მოხდა, რომ ხელისუფლებას რაიმე სხვა მიზეზი ან მიზანი ამოძრავებს, ვიდრე აქამდე ამოძრავებდა - ძალაუფლების - და მასთან დაკავშირებულ ყველა სიკეთეთა შენარჩუნება - ნებისმიერ ფასად.

გონების ტოტალური სიჩლუნგე - განათლების წინააღმდეგ

Must Carry - Must Offer პრინიპის საწინააღმდეგოდ პარლამენის წევრმა, ნუგზარ წიკლაურმა დღეს ძალზე საინტერესო არგუმენტი მოიყვნა: მისთვის სრულიად გასაგებია, რატომ არ სურთ საკაბელოებს ყველა ტელეკომპანიის ჩართვა. "ჩემთვის რომ ეთხოვა ვინმეს, მარქსის "კაპიტალი" დაბეჭდეო, არ დავბეჭდავდი", – განაცხადა წიკლაურმა და აღნიშნა, რომ სრულიად გასაგებია საკაბელოებს, ყველა ტელევიზიის ჩართვა რომ არ სურთ’.

ეს კაცი - 'ხალხის რჩეული',  ბ-ნი ნუგზარი - თავის დროზე თსუ-ს გამომცემლობის ხელმძღვანელი თუ სტამბის გამგე თუ რაღაც ეგეთი ყოფილა. ალბათ გასაგებია ჩვენი განათლების სისტემაში სიბნელის მიზეზი.

თუ რომელიმე ცივილიზებულ ქვეყანაში უნივერსიტეტის გამომცემლობის ხელმძღვანელი ჯორზე შეჯდებოდა - გინდა თუ არა, მარქსს არ დავბეჭდავო - კარიერის ბოსტანში გაგრძელება მოუწევდა. 

იმიტომ რომ იქ - ამ ცივილიზებულ სამყაროში - შეუძლებელია მოძებნოთ საღად მოაზროვნე ადამიანი, რომელიც უნივერსიტეტის სასწავლო პროგრამებიდან, სულ მცირე, რამოდენიმე ფაკულტეტზე მაინც, მარქსის ამოღებას შესაძლებლად მიიჩნევს. მარქსი შეიძლება არ გიყვარდეს, გძულდეს, მის ხსენებაზე მუწუკები გაყრიდეს, ღმერთი გძულდეს იმის გამო, რომ მარქსის გაჩენა დაუშვა, მაგრამ - რაკიღა გაჩნდა - შეუძლებელია გვერდი აუარო პოლიტიკის, ეკონომიკის, ფილოსოფიის, ანთროპოლოგიის, სოციოლოგიის შესწავლისას. არ არსებობს უნივერსიტეტი ცივილიზებულ სამყაროში სადაც მსგავსი რამ შესაძლებელია! 

შეუძლებელია ფილოსოფიის შესწავლა მარქსის დიალექტიკის გარეშე! ამის ცოდნის გარეშე დღეს ფილოსოფოსი არ არსებობს! შეიძლება დაუპირსპირდე მას, არ მოგწონდეს, მაგრამ ამისთვის უნდა იცოდე. როგორც მაგ. კარლ პოპერი, რომელიც თავად მარქსისტი იყო, მაგრამ შემდეგ დაუპირსპირდა. 

მარქსი დურკჰეიმთან და მაქს ვებერთან ერთად თანამედროვე სოციოლოგიის ფუძემდებლად ითვლება. ოღონდ ამათგან ყველაზე ‘ბებერი’ და პირველია! აი რას ამბობს ისაია ბერლინი, სხვათა შორის, ჩვენებური საბაზრო ფუნდამენტალისტ-ნეოლიბერალების საყვარელი ავტორი: ‘მარქსი უნდა მივიჩნიოთ თანამედროვე სოციოლოგიის ‘ჭეშმარიტ მამად’, რამდენადაც ვინმეს შეიძლება ამ ტიტულზე პრეტენზია გააჩნდეს’ (Isaiah Berlin: Marx may be regarded as the "true father" of modern sociology, "in so far as anyone can claim the title). 

ეკონომიკაზე აღრაფერს ვამბობ! აბა იკითხონ ამ ‘ხალხის რჩეულებმა’, მათ კუმირებს - ჰაიეკს, ფრიდმანს და ა.შ. უნივერსიტეტებში უბეჭდავდნენ მარქსს თუ არა? წაკითხული ჰქონდათ თუ არა? როგორ უნდა დავასკვნა, მარქსი ცუდია თუ კარგი, თუ წიგნი არ დამიბეჭდეს და არ ვისწავლე? 

ამათი ლოგიკა გასაგებია: ნუგზარმა იცის რომ ცუდია. რაღა საჭიროა სწავლა, უნდა ვენდოთ სიტყვაზე! 

ჩემი აზრით, რეალური მიზეზი ერთადერთია - საკმარისია გაიგო მარქსი - ან საერთოდ რაიმე მართლა გაიგო - გათავისუფლდე პიარისა და პროპაგანდის გავლენისაგან,  რომ საფუძვლიანად და სამუდამოდ მიხვდები, რა იდიოტიზმთან  გაქვს საქმე. ეს კი ბუნებრივია არ აწყობთ. 

განსაკუთრებით -  ძვირფასო სტუდენტებო, ვისაც დღეს ცდილობენ ტვინი გამოგირეცხონ: ეს ტენდენცია უკვე აღარაა სასაცილო. ესაა უკიდურესად საშიში და ანტისაზოგადოებრივია ბრძოლა თქვენი განათლების წინააღმდეგ! როგორი იქნება თქვენი განათლება გამოწვევებითა და სირთულეებით აღსავსე თანამედროვე მსოფლიოში, თითოეული ჩვენგანის ძალისმხევას და პოტენციალის რეალიზებას რომ ითხოვს? როგორიც ნუგზარს უნდა, თუ როგორც თავად ისურვებდით?