‘ჟურნალისტიკის’ წინააღმდეგ

ვფიქრობ, რომ დღეს ჩვენში ჟურნალისტიკის მთავარი პრობლემა არ არის არაპროფესიონალიზმი. ეს მეორე რიგის პრობლემაა. მთავარი პრობლემაა თავად 'პროფესიონალიზმის' არასწორი გაგება.

რისი პროფესიონალია ჩვენებური 'პროფესიონალი’ ჟურნალისტი? ჟურნალისტიკის. უკეთ, ჟურნალისტური ტექნიკის (დაბალანსება, ობიექტურობა...) და პრობლემების სათავეც ამაშია.  ჩვენ, ცოტა, მაგრამ გვყავს ‘პროფესიონალი’ ჟურნალისტები, მაგრამ თითქმის არ გვყავს ჟურნალისტები, რომლებიც პროფესიულ დონეზე იცნობენ  კონკრეტულ სფეროებს – ეკონომისტი, სოციოლოგი, პოლიტოლოგი, კულტუროლოგი და ა.შ. ჟურნალისტები. როგორც ჩანს, ერთადერთი დარგი, სადაც ‘ჟურნალისტიკის’ 'ცოდნით' ფონს ვერ გახვალ და ასე თუ ისე, დარგიც უნდა იცოდე, სპორტია (თუმცა ეს შთაბეჭდილება შეიძლება იმის ბრალია, რომ თავად საერთოდ ვერ ვერკვევი სპორტში). დანარჩენში ჟურნალისტები დიდად არა, ზოგჯერ მხოლოდ გრამატიკის უკეთ ცოდნის და 'სკანდალური' სათაურის მოფიქრების უნარით განსხვავდებიან მარშუტკებში აქტუალურ თემებზე მობაასე რიგითი მოქალაქეებისაგან.

ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითად ექს–მინისტრ ბენდუქიძესთან ჟურნალისტების შეხვედრა მახსენდება, როცა ექს–მინისტრმა მცოდნე, კომპეტენტური ადამიანის ტონით გააკრიტიკა პრემიერ–მინისტრი ბენზინის ფასების კლების გამოცხადების გამო – სად გაგონილა ერთ ქვეყანაში ბენზინზე სხვადასხვა ფასები იყოს, ესე იგი კორუფციააო. ყველა თქვენგანს შეუძლია ინტერნეტით მოიძიოს მსოფლიოს ქალაქებში ბენზინის ფასები, და დამოუკიდებლად აღმოაჩინოს რომ ბატონი ბენდუქიძე ცდება – ან ტყუის. მეორე დღეს მე თავად დავდე ფბ–ზე თითო კონკრეტულ ქალაქში (ნიუ–იორკი, ლონდონი, პარიზი) ერთი და იმავე მარკის ბენზინზე სხვადასხვა ფასები (5 სხვადასხვა ფასი ლონდონში და ა.შ.). იმის გამო, რომ საკითხში ვერავინ ერკვეოდა, გამოვიდა, რომ ყოფილმა ეკონომიკის მინისტრმა მოუგო ჟურნალისტებს, დაასაბუთა პრემიერ–მანისტრის არაკომპეტენტურობა (სულ მცირე), თავად კი 'ჭკვიანი' კაცის რეპუტაცია გაიმაგრა. ამიტომაც, ჟურნალისტებმა ეგ რა შუაშიაო და... მერე ამას მოჰყვა ლაპარაკი ზრდილობაზე, კულტურაზე  და ა.შ. არადა საქმე ისაა, რომ ბენდუქიძე ზრდილობაში კი არა, პირველ რიგში, სწორედ ეკონომიკაშია უვიცი (ან თაღლითი), და ამის დასაბუთებას არა მაღალი მორალი ან ჟურნალისტიკის ტექნიკის, არამედ – ეკონომიკის ცოდნა სჭირდება.

სხვათაშორის, სერიოზული გაუგებრობა და  არაპროფესიონალიზმის ბრალია ისიც, რომ თავად ჟურნალისტები კრიტიკას არასწორად აღიქვამენ, როცა ჰგონიათ, რომ მათგან ითხოვენ ყურადღება არ დაუთმონ სკანდალურ თემებს, და სხვა თემებზე ილაპარაკონ.  ამ დროს ისინი გაკვირვებულები იჩეჩავენ მხრებს – როგორ არ უნდა გავაშუქოთ 8 თებერვლის, ტელეეთერში ჩხუბის და ა.შ. ინციდენტი?

პრობლემა კი სულაც არაა ის, რომ ამ ინციდენტებს აშუქებენ, ნაცვლად სხვა რამისა. რა თქმა უნდა, ინციდენტის გაშუქება აუცილებელია და სკანდალებს მედია, მით უმეტეს, ნიუსები, ვერ გაექცევა – გვინდა თუ არა ეს.

მაგრამ მთლიანობაში მედიაში სიტუაციის არაადექვატურობას ის განაპირობებს, რომ იქ სკანდალების, ნახევრადსკანდალების, სკანდალებისკენ მისწრაფების, სკანდალების ღეჭვის  და სკანდალების მოწყენილი ლოდინის მეტი არაფერია. თითქმის მთელი მედია სივრცე მხოლოდ ესაა: სკანდალები ნიუსებში, ხოლო ე.წ. თქო–შოუებში – ნიუსებში გასული სკანდალების განხილვები: იყო თუ არა ესა თუ ის სკანდალი საკმაოდ სკანდალური, ეს სკანდალი უფრო საკნდალური იყო თუ ის, ვინ უფრო სკანდალურად გამოხატავს თავის აზრს ამა თუ იმ სკანდალის შესახებ...  და ჟურნალისტის 'პროფესიონალიზმიც' იმით იზომება, რამდენად უახლოვდება ენერგიული ყვირილის და ‘გვარები დაასახელეთ’ დონის A-la ინგა გრიგოლიას ‘სტანდარტებს’.

სისულელეა იმით თავის მართლება, რომ ხალხს მხოლოდ, ან ყველაზე მეტად სკანდალები აინტერესებს. ჯობია ვაღიაროთ, რომ ხალხს რაც აინტერესებს, იმის კეთება არ შეგვიძლია.

ჯერჯერობით არ შეგვიძლია ხალხისთვის რეალურად მნიშვნელოვან სოციალურ, ეკონომიკურ, პოლიტიკურ, კულტურულ, საგანამანათლებლო თემებზე არგუმენტირებული დებატების, დისკუსიის წარმოება, კომპტენტური ანალიზი და შეფასება.

კვლავ მხოლოდ მაგალითისთვის, თუ რა ტიპის ტელეპროდუქციაზე ვსაუბრობ, გავიხსენებ უამრავიდან ერთს,  ‘რატომ სიღარიბე’–ს (Why Poverty?) – სრულიად არასკანდალურ, და მაინც, ერთ–ერთი ყველაზე ყურებად გადაცემათა სერიას  BBC–ზე,  სადაც ტონი ბლერი და აფრიკელი სტუმრები ძალიან ‘არასკანდალურ’ თემაზე – ათწლეულების განმავლობაში აფრიკაში მიმდინარე პრობლემატურ სოციალურ პროცესებზე საუბრობდნენ. გადაცემის ძალიან კარგ წამყვან ზეინაბ ბადავის – არასოდეს (!) უსწავლია პროფესიულად ჟურნალისტიკა, სამაგიეროდ სწავლობდა პოლიტიკას, ეკონომიკას და ფილოსოფიას ოქსფორდში.

გამოსავალიც სწორედ ესაა –  ტელევიზიებმა და სხვა მედია საშუალებებმა დაიწყონ ამგვარი – არა ჟურნალისტიკაში, არამედ – სხვადასხვა სფეროებში პროფესიონალი ადამიანების მიზიდვა.

სერიოზულმა, თავისი თავის პატივისმცემელმა და რეპუტაციაზე მზრუნველმა ტელევიზიებმა ჟურნალისტიკაში უნდა მიიზიდონ ადამიანები, რომლებსაც რაიმე სფეროში აკადემიური განათლება აქვთ მიღებული. ჟურნალისტიკის სკოლებიც ასეთი – რაიმე სფეროში ბაკალავრის ხარისხის მქონე ადამიანების სპეციალური მომზადების მოკლე კურსებს უნდა წარმოადგენდეს, ხოლო ჟურნალისტიკის საბაკალავრო სწავლებას ის ბედი უნდა ეწიოს, რასაც აბსურდული, არარაციონალური, მეტიც – სრულიად ბარბაროსული საქმეები იმსახურებენ – უნდა გაუქმდეს.

X საზოგადოება

BBC-მ ან რომელიმე არხმა აჩვენა ჩვენი ბარბაროსობის ამბავი, New York Times-მა ან რომელიმე გაზეთმა რაიმეში საუკეთესოდ მიგვიჩნია - სანამ საკუთარ ქცევას იმის მიხედვით ვზომავთ, როგორი ვჩანვართ დასავლეთის თვალში, მანამდე გვინდა არა ის, რომ თავად ვიყოთ ცივილიზებული საზოგადოება, არამედ - ვიყოთ ისეთები, როგორიც 'ცივილიზებულ ხალხებს' მოვეწონებით. ეს კი სულაც არაა ერთი და იგივე.

მავანი X ცდილობს ისეთი იყოს, როგორიც მაგ. გრეგორი პეკია - რათა თავის სიყვარულს, მაგ. ოდრი ჰეპბერნს  მოაწონოს თავი. მისი ყველა ქცევა საყვარელი ქალის მზერაზეა გათვლილი. მაგრამ იგი ვერასოდეს იქნება გრეგორი პეკი, და არაფრის დიდებით არ ისურვებდა ყოფილიყო ოდრი ჰეპბერნი.

ამდენად, საქმე გვაქვს ორმაგ (გაუცნობიერებელ?) ფარისევლობასთან.

და თუ პრაქტიკული თვალსაზრისით შევხედავთ, გრძელვადიან პერსპექტივაში - არაპრაგმატულობასთან: არ მოვეწონებით. არც ჩვენ მოგვეწონება საკუთარი თავი. არავის მოსწონს გრეგორი პეკის იმიტაცია. და თუ მაინც მოსწონს - ჩვენ გაგვიცივდება სიყვარული, როცა მივხვდებით, რომ არა იმის გამო მოვწონვართ, როგორებიც რეალურად ვართ... და ამის გამო ოდრის 'ზეციურობის' რწმენას დავკარგავთ. ეს მოხდება იმავე დღეს, როცა თამაშის დაძაბულობა დაგვღლის, მოვეშვებით და რეალურ სახეს გამოვაჩენთ.

სანამ ამისგან არ გავთავისუფლდებით (ვისაც გვეხება), სანამ არ  შევეშვებით გრეგორი პეკსაც და ოდრი ჰეპბერნსაც, ორივე ევროპას - რომელსაც ვბაძავთ, და რომელსაც გვინდა მოვწონდეთ - და საკუთარ თავზე არ ვორიენტირდებით, სანამ არ მივიღებთ საკუთარ თავს ისეთს, როგორიც ვართ - მაგრამ არა როგორც უცვლელ მოცემულობას, არამედ როგორც 'მასალას', რომელიც შემოქმედებითად შეგვიძლია გარდავქმნათ, რათა განვახორციელოთ ჩვენი დაე თუნდაც ყველასათვის მიუღებელი უნიკალურობა, სანამ მზად არ ვიქნებით შესაძლოა, უსიყვარულობისთვის - მანამდე არ ვიქნებით ზრდასრული, მოწიფული ადამიანები.

ხოლო ევროპა, რომელიც ჩვენ გვჭირდება, სხვა არაფერია, თუ არა მოწიფულობის სხვა სახელი

ვის ეშინია, და ვის არა სტალინის?

ის, რომ საქართველოში არიან ადამიანები, რომელთაც სტალინი არა მხოლოდ ისტორიულ-ტურისტული მნიშვნელობის მქონე, არამედ საამაყო ქართველად მიაჩნიათ, ჩემი აზრით, არის ძალიან სამწუხარო გარემოება. მაგრამ ამ გარემოებას აქვს მიზეზები.

როდესაც წესრიგის სიმბოლურ ცენტრს კარგავენ და სანაცვლოდ არ იღებენ არაფერს, პირველ რიგში - განათლებას, ადამიანები ასეთ ცენტრებს მითოლოგიური ფიგურების გარშემო ქმნიან. ეს ასე ხდება ყველგან და ყოველთვის. ჩვენშიც ასე მოხდა. ბევრ სხვა ფაქტორთა შორის, ამ გარემოებაზე ერთ-ერთ მთავარ პასუხისმგებლად მიმაჩნია წინა ხელისუფლება.

ერთი მხრივ, განათლების სისტემის თანმიმდევრული განადგურება, მეორე მხრივ, ასევე მიზანმიმართული დისკრედიტაცია ევროპის როგორც ასეთის, თანამედროვე ცივილიზაციის ფასეულობებისა უეჭველად განაპირობებდა მსგავს შედეგს.

ხალხის ბნელებად, საკუთარი თავის - პროგრესის პიონერებად წარმოდგენა იყო ერთადერთი შესაძლო ლეგიტიმაცია ხელისუფლებისა დასავლეთში. 'ხალხი ბნელია' მაშინ, როცა სიბნელეში ცხოვრობს, მაგრამ ამ სიბნელის ავტორი ისაა, ვისაც ქვეყანაში სოციალურ პოლიტიკაზე, განსაკუთრებით, განათლებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება. სხვაგვარად, მე ვამტკიცებ, რომ თუ ჩვენში სიბნელე არსებობს, მას ჰყავს კონკრეტული ავტორები და ეს ავტორები არიან ნაციონალური მოძრაობის იდეოლოგიის ადეპტებიც.

სტალინის კულტის გაქრობის ორი გზა არსებობს - ძალადობით ჩავანაცვლოთ იგი ახალი, მაგ. ჯორჯ ბუშის კულტით, ან - ხალხს მიეცეს განათლების საშუალება.

ჯორჯ ბუშის ბოროტმოქმედებათა მასშტაბები, თუკი მათ შიშველ ციფრებში გამოვხატავთ,  რა თქმა უნდა, გაცილებით მცირეა, ვიდრე სტალინის. მაგრამ მცირე თუ დიდი, ის ბოროტმოქმედად რჩება. განსაკუთრებით ცინიკურია ეს ბოროტება, თუკი გავითვალისწინებთ, რომ იგი 'განათლებულ საუკუნეში', დემოკრატიის სახელით, სწორედ სტალინის და ჰიტლერის გამოცდილების შემდეგ ხდება. მაგრამ ბოროტის გარდა, ქაჯიც უნდა იყო, ცოცხალი ადამიანის სახელი რომ დაარქვა ქუჩას.


სტალინი, მოგეხსენებათ, მოკვდა. ჩემი აზრით, თუ რწმენით, მოკვდა სტალინის იდეაც. მას მომავალი არ აქვს. მაგრამ სამწუხაროდ, მისი ინერცია აწმყოში გრძელდება. და ამის, სტალინისტური პოლიტიკის, მითების გარშემო აგებული რეალობის, ნეობლოშევიზმის  საუკეთესო სიმბოლური გამოხატულება არის ჯორჯ ბუშის ქუჩა. სწორედ ის, ვისაც ყველაზე მეტად ეშინია ამ ინერციის გაქრობა, დღეს უპირისპირდება არა მკვდარ კაცს - სტალინს, არამედ, ისეთი ქვეყნის მშენებლობას, სადაც მითები და ბოდვები ვეღარ მოიპოვებენ ლეგიტიმაციას.

შიშზე დაფუძნებულ ამ დაპირისპირებას თავის მეთოდები აქვს:

ირაციონალური ისტერიკა - ნაცვლად რაციონალური დებატებისა, კაპრიზები - ნაცვლად პრინციპებისა, სპექტაკლები - ნაცვლად პოლიტიკისა.

და სწორედ ამიტომ, ისტერიკაზე და ა.შ. ვერამაღლების გამო, ეს უკვე წაგებული ომია.


ასე რომ, 'მკვდრებმა იზრუნონ საკუთარ მკვდრებზე'.

მაგრამ ჩვენ რა ვქნათ?

ჩემი აზრით, მათ ვისაც სტალინი უყვართ, შეიძლება გავუგოთ, როგორც გარემოებათა მსხვერპლთ. და ამავე დროს მიზანმიმართულად ვიმუშაოთ პოზიტიური პერსპექტივის, ისეთი ვითარების შესაქმნელად, როდესაც ადამიანები განათლების მიღების, ადამიანური ცნობიერების უზენაეს ფასეულობებთან ზიარების კვალდაკვალ მიატოვებენ ყალბ მითებს და ბელადებს.

მაგრამ, სწორედ ასეთი მომავლის სახელით, არ შეიძლება გავუგოთ, მოვალენი ვართ არ გავუგოთ  ხელისუფლებას, იდელოგიას და პოლიტიკას, რომელიც ბოროტი და ქაჯია.

რა იცის ბენდუქიძემ?

''ფრაზას „ტირანმა სააკაშვილმა წააგო არჩევნები” – შინაარსი არ გააჩნია. ეს იგივეა, თქვა, რომ ბენდუქიძემ კულულები უკან გადაიყარა. დიქტატურა არჩევნებით არ აგებს. ტირანია აგებს მხოლოდ რევოლუციით'' (კახა ბენდუქიძე) - ეს ფრაზა არის მატრაბაზობა – რაც არ უნდა აღტყინებით აშეარებდეს ფეისბუკ საზოგადოება.  ვეცდები დავასაბუთო.

აშკარაა, რომ ბენდუქიძის ეს გამოთქმა ეფუძნება ტირანიის ერთ კონკრეტულ განსაზღვრებას,  რომელიც ყველაზე უკეთ პოპერმა გამოთქვა: ‘რა სახელებიც არ უნდა დავარქვათ, ჩემთვის ორი ტიპის ხელისუფლება არსებობს: რომლის გადარჩევაც ძალადობის გარეშე შეიძლება – მას ვუწოდებ ‘დემოკრატიას’. ყველა სხვა ფორმას კი – ‘ტირანიას’.

ეს გამოთქმა მეც ძალიან მომწონს მისი ეფექტურობის გამო, თუმცა ცხადია, რომ იგი სრულად ვერ ხსნის ცნებათა, კერძოდ, ტირანიის მნიშვნელობას. ზოგადად, ბენდუქიძს ამ ტექსტში ჩემი აზრით, არასწორია ყველა შემდეგი საკვანძო სიტყვის გაგება: ტირანია, არჩევნები, ძალადობა, რევოლუცია. ყველა ეს გამოთქმა მათი ასე ვთქვათ, საყველპურო მნიშვნელობითაა აღებული და კომბინირებული ისე, რომ გარეგნულად ჭკვიანური შთაბეჭდილება შეიქმნას, მაგრამ როგორც უკვე აღინიშნა, რეალურად ამ ფასადის უკან ტრაკის თამაში დგას. როგორც ლენინი იტყოდა – შეხედავ – ოქროა, ახლოს მიხვალ – ძღრენივით ყარს. პოპერის ამ გამოთქმით ტირანიაზე მხოლოდ პოსტფაქტუმ, მხოლოდ არჩევნების დღის მერე შეიძლება ვიმსჯელოთ – თუკი გადავირჩიეთ, ესე იგი არ ყოფილა ტირანია. მაგრამ არავის დაუვალებია ჩვენთვის, რომ მხოლოდ ეს, პოპერის განსაზღვრება მივიჩნიოთ აბსოლუტურ ჭეშმარიტებად. თავისი კლასიკური მნიშვნელობით, ტირანია არის პრაქტიკა, რომლის შესახებაც შეიძლება ვიმსჯელოთ მისი ლოგიკის მიხედვით, და არა იმით, თუ რა ბედი ეწევა ბოლოს მას. ტირანია არის ძალაუფლების ბოროტი გამოყენება, მისწრაფება აბსოლუტური ბატონობისკენ. მმართველობა, დაფუძნებული ტერორზე და შანტაჟზე, ძალადობაზე (ყველა, მათ შორის, ფსიქოლოგიური სახის) – ხალხის წინააღმდეგ და ვიწრო ჯგუფის სასარგებლოდ. თუ ამ კრიტერიუმებით განვსჯით, სააკაშვილს თამამად შეიძლება ვუწოდოთ ტირანი. აი ბენდუქიძეს კი ქოჩორა მხოლოდ წარსულ დროში შეგვიძლია ვუწოდოთ. თუმცა, ეხლა უკვე სააკაშვილსაც მხოლოდ წარსულში...

ასევე სისულელეა მტკიცება, რომ ტირანია მხოლოდ ძალადობრივი რევოლუციით მარცხდება. ისტორია ბ–ნ კახას ამაზე კვერს ვერ დაუკრავს.  მხოლოდ პინოჩეტის მაგალითიც კი სრულად საკმარისია ამ ‘არგუმენტის’ უკან მდგარი უმეცრების დასანახად.

არჩევნები და რევოლუცია: ჩემი აზრით, სრულიად აშკარაა, რომ ის, რასაც ცივილიზებულ სამყაროში დემოკრატიული არჩევნები ჰქვია, ჩვენთან უბრალოდ არ ყოფილა. არჩევნები არაა ერთდღიანი პროცედურა. ეს ერთი დღე შეჯამებაა დემოკრატიული – უწყვეტი დისკუსიის, განსჯის, გადარჩევის პროცესისა, რომელიც სრულიად აუცილებელია წარიმართებოდეს მთელი მოსახლეობის სრული ინფორმირებულობის, შიშისგან და რეპრესიებისაგან თავისუფლების, პოლიტიკური პროცესების სრულფასოვნების პირობებში. სრულიად აშკარაა, რომ ასეთი პროცესი ჩვენთან არ ყოფილა. ამიტომ, ეს არ ყოფილა არჩევნები ამ სიტყვის სწორი გაგებით. ეს არ ყოფილა რევოლუციაც ამ სიტყვის ასევე საყველპურო გაგებით: შეიარაღებული ძალადობა, სისხლი და ა.შ. ჩემი აზრით, სრულიად აშკარა იყო, რომ არც ერთი ამ ფორმათაგან არ იმუშავებდა. ის, რაც რეალურად მოხდა, იყო რევოლუციური არჩევნები, ან – საარჩევნო რევოლუცია. რევოლუცია, არა როგორც ფორმა (ყალბი, სტერეოტიპული ფორმა – სისხლი, ავტომატები და ა.შ.), არამედ – როგორც შინაარსი – სიტუაციის არსებითი ცვლილება, პოლიტიკური კურსის რადიკალური განახლება,  სადაც არჩევნების პროცედურა მხოლოდ ფორმალურ იარაღად იყო გამოყენებული. და რომ არა ტირანიის განსაკუთრებული გაძლიერება წინასაარჩევნო პროცესში, ეს შედეგები ტირანიისთვის გაცილებით უფრო კატასტროფული იქნებოდა. ჩემთვის დიდი ხანია აშკარა იყო ორი რამ, და ამის შესახებ დიდი ხნის წინ ვამბობდი. რომ: 1 – რომ არავითარი თავისუფალი და დემოკრატიული არჩევნები საქართველოში არ იქნებოდა. 2 – და რომ, მიუხედავად ამისა, სისტემის შეცვლა შესაძლებელია არათავისუფალ საარჩევნო პირობებშიც კი.

საქმე მარტივადაა – ტირანია არ ნიშნავს დაუმარცხებელს!  ხალხი შეიძლება აღმოჩნდეს ტირანზე ძლიერი! რეალურად, არავინ შეიძლება იყოს ხალხზე უფრო ძლიერი, და არ არსებობს და ვერასოდეს იარესებებს ტირანია, რომელსაც ხალხი ვერ დაამხობს! სისხლი და ძალადობა – იარაღის ისტორიული განვითარების პროცესის ლოგიკის კუთვნილებაა, და არა ძალაუფლების წინააღმდეგ ბრძოლის ლოგიკის. ანუ: თუ ოდესღაც ძალაუფლების წინააღმდეგ ბრძოლაში მთავარი იარაღი შუბი და მახვილი შეიძლება ყოფილიყო, მოგვიანებით – ავტომატი და მოლოტოვის კოქტეილი – დღეს,  21–ე საუკუნეში ბრძოლის მშვიდობიანი ფორმები უეჭველად იქცევა მთავარ ინსტრუმენტად ტირანიის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

რეალურად მოხდა ეს: ხალხმა შეძლო მობილიზება. უპირველს ყოვლისა, ის აღმოჩნდა ტირანზე უფრო ძლიერი შეგნების თვალსაზრისით: უარი თქვა ფიზიკური ძალადობის გზაზე და შეძლო ტირანიის დამხობა ლეგიტიმური – საარჩევნო პროცედურის მეშვეობით. თუმცა, მტკიცება, რომ ეს ყველაფერი ძალადობის – ფიზიკური, ეკონომიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობის გარეშე წარიმართა, უბრალოდ სასაცილო კი არა, არამედ უზნეოა! ამ ადამიანებს ძალადობის სხვა კრიტერიუმები აქვთ – რაიმე ძალადობად რომ ჩაითვალოს, საჭიროა ათასობით გვამი და ტონობით დაღვრილი სისხლი. ჩემი კრიტერიუმებით კი, იმისათვის, რომ ვთქვათ – ძალადობა იყო! – სრულიად საკმარისია კარალეთის შემთხვევა, რომელიც სულაც არაა ინციდენტი, არამედ სიმბოლო ტენდენციისა. მაგრამ ეს იყო ძალადობა დრომოჭმულისა და ჩამორჩენილის – ტირანის მხრიდან, და არა ხალხის მხრიდან!

რა თქმა უნდა, იმას, რომ ტირანიას საზღვარი დაედოს, რომ იგი დამარცხდეს, არ ეყოფა მხოლოდ სახალხო განწყობები. ჩვენ ვითარებაში ტირანიის წინააღმდეგ ამ სახალხო ღია შეთქმულებას სჭირდებოდა ორი უმნიშვნელოვანესი რამის ორგანიზება: შიდა მობილიზაცია, და მოკავშირეები. ბიძინა ივანიშვილმა და მისმა ჯგუფმა თავისი ყველა სახის რესურსით შეძლო  ერთიც და მეორეც. ავად თუ კარგად, ხარვეზებით თუ როგორც, შიდა მობილიზება მისმა ჯგუფმა შეძლო. მოკავშირეებად კი დასავლეთის ქვეყნების მობილიზებას ხელი შეუწყო თავად მსოფლიოში დღეს მიმდინარე პოლიტიკურმა პროცესებმა – როგორც იმან, რომ ზოგადად ტირანია შეუთვსებელი და მიუღებელია თანამედროვე განვითარების მიმართულებასთან, ასევე  გლობალურ პოლიტიკაში მიმდინარე კონკრეტულმა ცვლილებებმა – ნეოლიბერალური, პოლარიზაციაზე დაფუძნებული კონფრონტაციის ნაცვლად – თანამშრომლობის მსოფლიოსაკენ მოძრაობის ტენდენციებმა.

და ბოლოს, ეს ორი რამ რომ შესაძლებელი გამხდარიყო, საჭირო იყო არა მხოლოდ ტირანიის ბოროტების და ჩამორჩენილობის ხედვა, არამედ – პოზიტიური ალტერნატივა. მომავლის პოზიტიური ხედვა, მათ შორის, ისეთი მომავლის, სადაც ტრაკის თამაშს – ტრაკის თამაში ჰქვია, ბრიყვს ბრიყვი და ჭკვიანს – ჭკვიანი – იყო ის, რამაც ტირანიის დამხობა შესაძლებელი გახადა. როცა ამ ყველაფრს გაიგებს, ბენდუქიძე შეძლებს კულულები უკან გადაიყაროს. 

დასასრული

საიდუმლო, რომელიც გლდანის საპატიმროს ამბების გახმაურებამ გააცხადა, არის არა ის, რომ თურმე ადამიანთა ჩვეულებრივი, უწყინარი და ‘მშვენიერი’ ცხოვრებისაგან ფარულად შემზარავი მოვლენები ხდებოდა, არამედ – რომ გლდანის საპატიმრო თავად ამ ყოფის, ჩვენი ყოველდღიურობის, ფასადური აღმშენებლობის  შემზარავობის ხორცშეხმული სიმბოლო, მისი უტრირებული გამოხატულებაა. 

და ეს დასარულია.

გლდანის ციხე - არაა 'რაიმე სხვა'. ამ ხელისუფლების, მედიის, საჯარო ‘ინტელექტუალების’, ‘ვარსკვლავების’, ‘ფეისების’ ‘პოლიტიკა’ ყველა სფეროში - არსებითად იგივეა, რაც პატიმრებისადმი მოპყრობა საპატიმროებში.

ადამიანების წამების ეს ფაქტები იგივეა, რაც ძალაუფლების მოპყრობა პენსიონერებისადმი და სტუდენტებისადმი, გლეხებისა და ბიზნესმენებისადმი, თვით ჩვენი საცხოვრებელი გარემოსადმი, ქალაქების იერსახისადმი, გასაპარტახებლად განწირული სოფლებისადმი, საზოგადოებისადმი, თითოეული ჩვენგანისადმი, ჩვენი ისტორიისა და მომავლისადმი.

ამ პოლიტიკის არსია წამება, ადამიანების, გარემოსა და ისტორიისადმი მომხმარებლური დამოკიდებულება, ცინიზმი და ანტიადამიანურობა.

იმისათვის, რომ საგნებს სახელები დარქმეოდა, ამ არსს სჭირდებოდა სიმბოლურ განზომილებაში გამოხატვა. გუშინ ეს სიმბოლიზაცია შედგა. ამ ხელისუფლების, მედიის, საჯარო ინტელექტუალების, ‘ფეისების’ და ‘ვარსკვლავების’ ‘პოლიტიკის’ სიმბოლო არის ცოცხი უმწეო ადამიანების ტრაკში.

სიმბოლიზაციით ყველა წრე იკვრება. აღარ არსებობს საიდუმლო, არაფერია საკითხავი, არანაირი პოტენციალი. სიმბოლიზაციით მოვლენა იქცევა ისტორიის კუთვნილებად.

ეს იყო გუშინ.

დროა მომავალს შევუდგეთ